Het instituut
Het Instituut voor Hyperbare Geneeskunde (IvHG) is een zelfstandig behandelcentrum met een vergunning van het ministerie van VWS. Het instituut heeft vestigingen met moderne behandelfaciliteiten in Arnhem, Hoogeveen en Rotterdam. Er bestaan nauwe samenwerkingsverbanden met academische centra zoals het UMC Groningen, Erasmus MC Rotterdam en UMC St Radboud in Nijmegen.

Evidence
Hyperbare zuurstoftherapie is uitgebreid wetenschappelijk onderzocht. Voor een aantal indicaties, zoals het chronische diabetische voet ulcus en weke delen radionecrose, bestaat level I bewijs voor de werkzaamheid. Voor andere indicaties is het niveau lager omdat dit in het algemeen relatief zeldzame aandoeningen betreft bij patiënten met veel co-morbiditeit die onder behandeling zijn van meerdere zorgverleners. Een overzicht van relevante publicaties vindt u hier.

Behandeling
Hyperbare zuurstoftherapie (HbO) omvat, volgens de definitie van het European Committee for Hyperbaric Medicine (ECHM), het minimaal 60 minuten ademen van 100% zuurstof onder een verhoogde omgevingsdruk van tenminste 2 atmosfeer absoluut (2 ATA).
Een moderne standaard hyperbare zuurstof behandelsessie duurt circa twee uur, waarvan er 90 minuten 100% zuurstof geademd wordt bij een verhoogde omgevingsdruk van 2,5 ATA, dat is dezelfde druk die heerst op een diepte van 15 meter onder water.
De drukkamers worden op druk gebracht met perslucht. Het ademen van de zuurstof gebeurt vervolgens via een masker of, wanneer dit bij patiënt niet mogelijk is bijvoorbeeld bij een tracheostoma, onder een “Hood”. Het aantal sessies varieert afhankelijk van de indicatie van 10 tot 40 met een gemiddelde van 30. Een patiënt ondergaat doorgaans 5 dagen per week 1 sessie per dag. Bij acute indicaties eventueel vaker en ook ’s avonds en/of in het weekend.

Effecten
Tijdens het ademen van 100% zuurstof (5 maal de hoeveelheid die we onder normale omstandigheden inademen) onder een druk van 2,5 ATA (2,5 maal de normale omgevingsdruk) kan de zuurstofspanning in het bloedplasma met een factor 15 worden verhoogd. Dit heeft onder meer de volgende effecten:

• Afname oedeem (vasoconstrictie, osmotisch effect);
• Correctie van hypoxie in ischemisch weefsel;
• Proliferatie van fibroblasten, osteoblasten, collageensynthese;
• potentiëring van antibiotica (o.a. aminoglycosiden, quinolonen, cefalosporinen);
• stamcelmobilisatie (o.a. vrijkomen endotheel progenitor cellen (EPC’s));
• stimulatie van neo-angiogenese (VEGF, angiopoietine-2);
• verhoogde activiteit leukocyten (oxidatieve killing).

Indicaties
Het IvHG houdt zich aan de door het European Committee for Hyperbaric Medicine (ECHM) en de Undersea and Hyperbaric Medical Society (UHMS) geaccepteerde indicaties. Deze zijn nader gepreciseerd in de door het College van Zorgverzekeraars (CvZ) gepubliceerde lijst met erkende indicaties:

Duikgerelateerd

• decompressieziekte
• arteriële gasembolie

Bestralingsschade

• radionecrose huid
• radionecrose weke delen
• radionecrose mucosa
• osteoradionecrose
• radiatiecystitis
• radiatieproctitis
• radiatie enteritis
• preventie van (osteo-)radionecrose bij operatie in bestraald gebied

Wondgenezingsstoornissen

• diabetisch (voet) ulcus

Bepaalde (levensbedreigende) infecties

• anaerobe en gemengde weke delen infecties
  • gasgangreen
  • necrotiserende fasciitis
• osteomyelitis mits 6 wkn antibiotica en minstens 1 chirurgische interventie

(Acute) ischemische problematiek

• traumatische ischemie
• myocutane plastieken met circulatieproblemen
  • huidtransplantaten
  • huid-spiertransplantaten
  • spiertransplantaten
• crush letsel
• re-implantatie extremiteiten na traumatische amputatie
• arteriële gasembolie
• compartimentsyndroom

Intoxicaties

• koolmonoxide intoxicatie

Voor een aantal aandoeningen die niet in deze lijst met erkende indicaties voorkomen maar waarbij sprake is van ischemie en/of wondgenezingsstoornissen kan HbO wellicht toch uitkomst bieden. U kunt hierover met de arts van het IvHG overleggen. Als HbO is geïndiceerd moet voor deze gevallen toestemming voor vergoeding bij de zorgverzekeraar worden aangevraagd.

Een overzicht van relevante literatuur betreffende de erkende indicaties vindt u hier.

Contra-indicaties
Absolute contra-indicaties zijn zeldzaam, alleen gelijktijdige behandeling met doxorubicine, onbehandelde pneumothorax en niet goed ingestelde epilepsie kunnen behandeling onmogelijk maken. Relatieve contra-indicaties bestaan vaak uit een slechte pulmonale status zoals ernstige COPD, een slechte cardiale status zoals ernstig hartfalen of operaties in thorax of KNO gebied. De arts van het IvHG kan u hierover informeren.

Wonden
Bij verwijzing van patiënten met probleemwonden verrichten wij aanvullend onderzoek (o.a. transcutane zuurstof metingen) om na te gaan of er sprake is van hypoxie en of er onder hyperbare omstandigheden een goede stijging van de zuurstofspanning rond de wond plaats zal vinden. Dit bepaalt mede of HbO succes zal hebben. Tijdens de behandelingsperiode nemen wij de wondzorg van u over. Onze wondverpleegkundigen zijn in staat hoogwaardige wondzorg te bieden.

Bijwerkingen
Bijwerkingen zijn reversibel en bestaan uit druk gerelateerde bijwerkingen; voornamelijk mild barotrauma van het middenoor (soms) en zuurstofgerelateerde bijwerkingen zoals vermoeidheid (vaak), myopie (soms) en acute zuurstofintoxicatie (zelden).

Verwijzen
Het verwijzen van patiënten kan schriftelijk of telefonisch door huisarts of specialist. Voor overleg of het maken van een afspraak kunt u maandag t/m vrijdag tussen 8.00 en 16.00 uur contact opnemen met een van onze artsen. In overleg kan worden bekeken of HbO is geïndiceerd. Er zijn meestal geen wachttijden. Betreft het een patiënt waarbij relatieve contra-indicaties bestaan, dan ontvangen wij bij verwijzing graag recente relevante uitslagen (longfunctie onderzoek, uitslag echo cor etc.).
Voor spoed kunt u ons 24 uur per etmaal, zeven dagen per week bereiken via het telefoonnummer dat wordt vermeld op ons antwoordapparaat. Spoedbehandeling kan binnen 2 uur plaatsvinden. Onze hyperbare kamers zijn overigens niet uitgerust met IC-faciliteiten. IC behoeftige patiënten dienen te worden verwezen naar het hyperbare centrum van het AMC (telefoonnummer: (020) 566 45 00 of (020) 566 57 40).

Kosten
De erkende indicaties vallen onder de basisverzekering en worden volledig vergoed door de zorgverzekeraar. De kosten van de behandeling worden door het IvHG gedeclareerd bij de zorgverzekeraars. Over het algemeen wordt ook het zittend ziekenvervoer vergoed.

Het ademen van de zuurstof gebeurt via een masker (links) of een "Hood" (rechts).

Veiligheid voor alles. Alle apparatuur is ISO gecertificeerd.

Expertise op het gebied van wondzorg.

Permanente monitoring tijdens de behandeling.